Βασίλης Γ. Σάνδρης: «Πορεία θανάτου»



Θέλοντας να μιμηθούν τη Μεγάλη Πορεία του Μάο, ο Γιώργος Γούσιας και η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος αποφασίζουν τη βίαιη στρατολόγηση κατοίκων που ζουν στα ορεινά χωριά της Φωκίδας, της Φθιώτιδας, της Ευρυτανίας και της Καρδίτσας την περίοδο γύρω από τα Χριστούγεννα του 1948. Αγόρια και κορίτσια ανήλικα αλλά και μεσήλικες και γέροι κι όσοι είχαν την ατυχία να βρεθούν σε δημόσιους χώρους απάγονται και ξεκινούν μια πορεία θανάτου, διασχίζοντας τον κορμό της χώρας όπου επικρατούν οι χειρότερες συνθήκες, περνούν τη λίμνη Κάρλα, όπου πολλοί αφήνουν την τελευταία τους πνοή, συναντούν χιόνια σκαρφαλώνοντας μέχρι και στα δύο χιλιάδες μέτρα στις κορφές των Πιερίων, κινδυνεύουν από τους πυροβολισμούς των αεροπλάνων του εθνικού στρατού για να καταλήξουν στον Γράμμο, όπου συμμετέχουν στις τελευταίες μάχες του Εμφυλίου. Εκεί διαδραματίζονται σκηνές που δε χωράει ο νους, αδέρφια βρίσκονται να πολεμούν μεταξύ τους, ψυχωτικοί αριστεροί εκτελούν εν ψυχρώ όσους προσπαθούν να δραπετεύσουν, διαταραγμένοι στρατιώτες του εθνικού στρατού δολοφονούν αιχμαλώτους, ανοίγονται πληγές στη συλλογική συνείδηση των Ελλήνων, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν έχουν κλείσει.

Ο Βασίλης Σάνδρης ταξίδεψε σε όλα τα σημεία απ’ όπου διήλθε αυτή η πορεία της Ταξιαρχίας των Αόπλων Ρούμελης, όπως ονομάστηκε, και συγκέντρωσε μαρτυρίες των τελευταίων επιζώντων που θυμόνταν εκείνη την τρομερή δοκιμασία. Η αριστερή ιστοριογραφία (Πέτρος Ανταίος) θέλησε να την εξωραΐσει παρουσιάζοντάς την ως μια ενέργεια που αποσκοπούσε στην απελευθέρωση της χώρας από τους Βρετανούς και τους μοναρχοφασίστες, όμως όπως αποδεικνύεται η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική και τα ίδια τα στελέχη που μετείχαν στον σχεδιασμό της αλληλοκατηγορήθηκαν άγρια. Γύρω απ’ αυτή τη συγκλονιστική υπόθεση υπάρχει ένα νεφελώδες τοπίο που κρύβει τις τραγικές συνθήκες που βίωσαν εκείνοι οι άτυχοι Έλληνες, οι οποίοι υπέστησαν εκτός από τη βίαιη στρατολόγηση, κακουχίες ανείπωτες. Πολλοί εγκατέλειψαν (περίπου 250) με όποιον τρόπο μπορούσαν, άλλοι πυροβολήθηκαν, ορισμένοι άλλαξαν συνειδησιακά και μετατράπηκαν σε σκληρούς μαχητές της Αριστεράς – ήταν μια πορεία από τις πιο συγκλονιστικές που πραγματοποιήθηκαν στην ορεινή ύπαιθρο της Ελλάδας. Είναι πολύ δύσκολο να αντιληφθούμε την ωμότητα εκείνων των καταστάσεων, όμως όσοι τις έζησαν περιγράφουν σκηνές ενδεικτικές για το πού μπορεί να οδηγήσει ο φανατισμός, ο Γούσιας και οι επικεφαλής των ενόπλων τμημάτων δεν είχαν κανέναν δισταγμό να εκτελέσουν νεαρά αγόρια και κορίτσια όταν δεν υπάκουαν στις διαταγές τους.

Ένα πολύ δυνατό βιβλίο.

Η ιστορία αυτή, άγνωστη μάλλον στους περισσότερους, προκαλεί ορισμένα ερωτήματα, επί παραδείγματι για ποιο λόγο επέλεξε ο Γούσιας (Γιώργος Βοντίτσιος) το πιο δύσκολο δρομολόγιο, που περιλάμβανε την Γκιώνα, το όρος Όθρυς, τον Κίσσαβο, τον Όλυμπο και τα Πιέρια, ενώ ήταν δυνατόν να ακολουθηθεί μια διαδρομή πολύ πιο σύντομη μέσω Πίνδου και Αγράφων, όπου οι πιθανότητες επιβίωσης θα ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερες. Υπήρχε βέβαια το προηγούμενο μιας αποτυχημένης πορείας από τα δυτικά και ο αντίπαλος περίμενε, όμως η κινητήριος δύναμη αυτής της αυτοκτονικής προσπάθειας ήταν η σκληρότητα και ο μονοκόμματος τρόπος σκέψης του Γούσια και των άλλων κομμουνιστών ηγητόρων· η βολονταριστική τους απολυτότητα υπερίσχυσε, θέλησαν να ηρωοποιηθούν αποδεκατίζοντας τη φάλαγγα των αμάχων και των ενόπλων τμημάτων που τους συνόδευαν – από τους 1400-1500 αμάχους υπολογίζεται ότι έφτασαν στον προορισμό τους περίπου 300-350, όλοι οι άλλοι είτε ξέφυγαν, είτε γκρεμίστηκαν στα δύσβατα μονοπάτια, είτε τουφεκίστηκαν όταν κρίθηκε ότι θα αποτελούσαν κίνδυνο για τον Δημοκρατικό Στρατό.

Στα βουνά του κορμού της χώρας μας εκτυλίχθηκαν ιστορίες που έχουν μυθιστορηματική και κινηματογραφική υφή· είναι κρίμα να γνωρίζουμε ένα σωρό λεπτομέρειες για το παρελθόν άλλων χωρών ενώ αγνοούμε στοιχεία ζωτικά της σύγχρονης ιστορίας, που συνέβησαν δίπλα μας. Έχοντας κάνει vsandrsτη δουλειά του με πραγματική ευσυνειδησία, ο Βασίλης Σάνδρης, αν και δεν είναι ιστορικός, καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τούτο το κενό, προσπαθεί να κρατήσει απόσταση από τα γεγονότα χωρίς όμως να αφαιρεί από τη συγγραφή του το συναισθηματικό στοιχείο, βασίζει την αφήγησή του σε μαρτυρίες ανθρώπων τους οποίους αναζήτησε ταξιδεύοντας σε όλη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα, διασταυρώνει τα αρχεία συνθέτοντας τα τελικά συμπεράσματά του με βάση τις πηγές, δείχνει πώς πρέπει να γράφεται η Ιστορία. Ένα πολύ δυνατό βιβλίο.

 

Πορεία θανάτου
Μια δραματική ιστορία στη δίνη του ελληνικού Εμφυλίου μέσα από τις εμπειρίες αυτοπτών μαρτύρων
Βασίλης Γ. Σάνδρης
Επίκεντρο
376 σελ.
ISBN 978-960-458-792-6
Τιμή €17,00
001 patakis eshop

Ο Απόστολος Σπυράκης είναι συγγραφέας και κριτικός.

Άλλα κείμενα:

 





Source link

Σχετικές δημοσιεύσεις

Αφήστε ένα σχόλιο